Een typisch Hollands straatbeeld, helemaal in de traditie van de stadsgezichten, zoals Springer, Eversen en Leickert die in de 19e eeuw veelvuldig maakten. Ze tonen het dagelijkse stadsleven, zonder dramatische gebeurtenis. Handel, transport, alledaagse ontmoetingen en begroetingen op straat – gewone mensen in hun gewone bezigheden tijdens winter.
Ook op dit 20ste eeuwse werk is de wolkenhemel geloofwaardig, staan de gevels er mooi bij en is ook het straattafereel fraai uitgebeeld. Maar wellicht zijn de piepkleine ijspegeltjes langs de dakranden en trapgevels het mooiste aan dit winterse stadsgezicht van de kunstenaar die linksbeneden gesigneerd heeft met de naam R. Vergeer.
De schilder heeft de pegeltjes nauwgezet met een fijn penseel aangebracht, waarschijnlijk pas nadat hij tevreden was over hoe hij de blauwe hemel, de wolkenpartijen, huizen, bomen en mensen had weergegeven. Toen dat af was, keek hij naar het schilderij en voelde dat er nog iets moest gebeuren:
een ‘final touch’ die het ‘werk’ tot ‘kunstwerk’ moest maken.
Pas toen is ‘Vergeer’ met zijn penseeltje aan de slag gegaan. Een monnikenwerk. Ik heb 95 ijspegeltjes geteld, en alleen al dat tellen was een hele klus. Laat staan het minutieus aanbrengen van al die fijne, witte streepjes.
Naschrift:
Er is overigens weinig informatie te vinden over de maker van dit schilderij, althans over degene die zich ‘R. Vergeer‘ noemt. Opvallend is dat zijn schilderijen op ettelijke internationale veilingen worden verkocht, waarbij tegelijkertijd vrijwel identieke werken van ‘Jan Beekhout‘ worden aangeboden, geschilderd dus in vrijwel dezelfde stijl. De werken van deze Beekhout zijn misschien ietsje vlotter (of minder secuur) neergezet.
Het lijkt dan ook waarschijnlijk dat Vergeer en Beekhout een en dezelfde persoon zijn. Over Beekhout doet het verhaal de ronde dat zijn voornaam ‘Jan’ is en dat hij in 1937 in Rotterdam geboren zou zijn. Over hem wordt gezegd dat hij met name straatscènes maakte die 19e eeuws ogen en helemaal in de stijl van de Hollandse School geschilderd zijn. Kennelijk was dit een succesformule, want werken met zijn signatuur duiken ‘all over the world’ op en blijken met name frequent door Nederlandse emigranten in Amerika, Australië en Canada aangekocht te zijn. Op die manier koesterden de emigranten kennelijk hun warme herinneringen aan de typisch Nederlandse stadsgezichten en winters.
Er zijn her en der op internet echter ook berichten te vinden van mensen die beweren dat de schilder niet ‘Beekhout’ maar ‘Berkhout’ heet. En inderdaad worden op diverse veilingen schilderijen van ‘Berkhout’ aangeboden die ook alweer sprekend lijken op die van ‘Vergeer’ en ‘Beekhout’. Ook deze persoon Berkhout blijkt ‘Jan’ te heten.
Allengs begin ik te vermoeden dat we met pseudoniemen van doen hebben. En dat er achter ‘Vergeer’, ‘Beekhout’ en ‘Berkhout’ een en dezelfde persoon schuilgaat: zou het de inmiddels 94 jaar oude Noord-Hollandse kunstenaar Jan Giling (1930) zijn die zijn carrière ooit als kunstschilder begon? Die in zijn winkeltje aan Ritsevoort 10 in Alkmaar tekeningen en olieverfschilderijen verkocht, ook die van ‘Vergeer’, ‘Beekhout’ en ‘Berkhout’? Dat hij die namen verzon omdat hij, als productieve schilder, de markt niet met zijn werken wilde overspoelen? Hoe het ook zij, na verloop van tijd ontdekte dat hij, ondanks het fraaie werk dat hij produceerde, zijn gezin niet kon onderhouden. En zich daarom genoodzaakt zag als commercieel tekenaar aan de slag te gaan bij diverse reclamebureau’s en bij drukkerij Spaarnestad in Haarlem. Daar werd hij bekend vanwege zijn tekeningen voor de Katholieke Illustratie, Panorama en vrouwenblad Libelle. Pas na zijn vijftigste besloot Jan Giling zich weer volledig aan de schilderkunst, zijn grootste passie te wijden.
Wellicht een detail, maar Jan Giling is in 1930 geboren in het Noord-Hollandse plaatsje met de mooie naam ‘Berkhout’.